دانش افزایی معلمین
همیشه به روز باشیم
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :غلامرضا پیکی نژاد
نظرسنجی
نظرشمادرموردمطالب وبلاگ چیست؟





اختلال بیش فعالی و کاهش توجّه
تعریف : ADHD اختلالی است که در آن پرتحرکی، بی توجهی و رفتارهای ناگهانی بیشتر و شدیدتر از کودکان دیگر وجود دارد. ممکن
است در بعضی بیشتر علائم پرتحرکی و رفتارهای ناگهانی و در گروهی علائم بی توجهی بیشتر دیده شود. علائم این بیماری قبل از ۷
سالگی شروع می شود ولی اغلب در دوران مدرسه مشکلات جدی تر می گردد. زیرا مدرسه برای الزام کودک به قانونمندی وجامعه
پذیری تلاش می کند که مقاومت این کودکان، مشکلاتشان رابیشتر نمایان می کند . تاریخچه : دكتر هریش هافمن نخستین فردی بود كه این اختلال را توصیف كرد. درسال 5481 زمانی كه پسرش سه سال داشت، برای او كتاب
مصوری تالیف كرد كه در مورد كودكان و رفتار آنها بود. در این كتاب داستانی بود به نام )فیلیپ ناآرام(. این داستان،درواقع اولین
توصیف واقعی از پسربچهای مبتلا به اختلال بیشفعالی وكمتوجهی است . در سال 5091 ، سرجورج استیل نیزكودكانی را توصیف كرد كه علیرغم محیط مناسب تربیتی، مشكلاتی اساسی در كنترل رفتارشان
داشتند . مطالعاتی نیز در تهران به شرح ذیل انجام شده : آمارها نشان می دهدحدود 6 % درصد دانشآموزان مقطع ابتدایی تهران دارای اختلال بیشفعالی هستند. این اختلال در پسران
3 تا 1 برابر شایعتر از دختران است . علائم : ) اختلال بیشفعالی كمتوجهی( در سنین - پیش از دبستان و سالهای ابتدایی مدرسه نمود بیشتری دارد. این كوكان علیرغم ضریب
هوشی بالاتر از میانگین جامعه، دستاوردهایی كمتر از توانشان داشتند . از آنجا كه مشكل این كودكان اغلب تشخیص داده نمیشود)و یا دیر تشخیص داده میشود( تواناییهایشان رشد نكرده و آموزش
كافی دریافت نمیكنند، به همین دلیل ممكن است بهعنوان كمعقل توصیف شوند . كمتوجهی، حواس پرتی، فعالیت بیش از حد و اعمال بدون كنترل، علایم اصلی اختلال بیشفعالی وكمتوجهیاند. البته در افراد
مختلف شدت و ضعف و تنوع علایم یكسان نیست. به همین دلیل براساس بارز بودن هریك از علامتها، اختلال را به سه دسته:


-بیش فعال، كم توجه و دسته مختلط تقسیم میكنند . 1 بیش فعال وفعالیت بیش از حد
این بچهها دائماً در حال حركت هستند، به اشیا دور و بر دست میزنند و مرتباً صحبت میكنند . كارهایی كه نیاز به آرام ماندن
دارند مثل نشستن سر سفره یا در كلاس درس، كار دشواری برایشان محسوب میشود . با بزرگتر شدن این بچهها، در سنین نوجوانی و بزرگسالی، بهتدریج قادر خواهند بود بر اعمال خود مسلط شوند، اما در درون خود
احساس بیقراری میكنند. این افراد دائما خود را مشغول كرده، اغلب چند كار را با هم انجام میدهند و از مطالعه لذت نمیبرند.
بهنظر میرسد كه این بچه ها قادر نیستند قبل از انجام عمل فكر كنند یا جلوی واكنشهایشان را بگیرند. این بچهها اغلب مطالب
نامربوطی را به زبان میآورند وكنترلی بر بروز احساساتشان ندارند. گاهی نیز رفتارهای بیاختیار با افزایش سن از بین نمیروند
و در بزرگسالی نیز ممكن است فرد اعمالی را انجام دهد كه قادر به كنترل آنها نباشد . 1 كم توجه - : كمتوجهی شایعترین علامت)اختلال بیشفعالی  كمتوجهی( است. این بچهها در تمركز بر روی موضوع مشكل دارند و ممكن است
پس از چند دقیقه، كار را ناتمام رها كرده و كار دیگری را شروع كنند . معمولا دركلاس دیگران را با صدای بلند صدا می كنند در
بازیهای گروهی منتظر نوبت نمی ) شوند.)نلسون، 5335
گاهی نیز كه تمركز دیده میشود ناشی از لذّت بردنهای آنی و كوتاه مدت در آن فعّالیّت میباشد. غالباً از حفظ توجه بر روی
تكالیف یا فعالیت های مربوط به بازی ناتوان است. به نظر می رسد وقتی مستقیماً با او صحبت می شود گوش نمی دهد. دستورالعمل
ها را كامل اجرا نمی كند. كار درسی، وظایف و تكالیف محیط كار را تكمیل نمی كنددر سازماندهی تكالیف و فعالیت ها ناتوان
است.از تكالیفی كه نیازمند فعالیت ذهنی مستمر است اجتناب می كند معمولا اشیاء لازم برای انجام تكالیف و فعالیت هایش را گم
می كند مثل تكالیف درسی، مداد، كتاب یا وسائل آموزشی و محرك های بیرونی غالباً حواسش را به آسانی پرت می كند. در
فعالیت های روزمره غالباً فراموشكار است . این افراد با كوچكترین صدا یا نور، حواسشان پرت میشود. در توجه به جزئیات مشكل
دارند و در اثر كمتوجهی مرتبا دچار اشتباه میشوند. خیلیوقتها بهیاد نمیآورند وسایلشان را كجا گذاشتهاند.در طول روز مرتبا
میخوابند. گیجند و حركات آهستهای دارند. علایم معمولا در سنین پایین و بهصورت تدریجی ظاهر میشود و فعالیت بیش از حد و
بیاختیاری نیز پیش از كمتوجهی در رفتارشان بروز میكند. خیلی وقت ها كودكی كه دچار فعالیت بیش از حد میشود و نمیتواند
در مدرسه آرام بگیرد، بهسرعت مورد توجه قرار گرفته و به احتمال زیاد عارضه وی تشخیص داده خواهد شد، اما كودكی كه تنها
دچار كمتوجهی است ممكن است به راحتی نادیده گرفته شود و تمام عمر از این مشكل تشخیص داده نشده، رنج ببرند. بسیاری از
كودكان طبیعی ممكن است این علایم را با شدتهای كمتر داشته باشند، از این رو این علایم را زمانی میتوانیم نشانه اختلال بدانیم
كه بر عملكرد كودك در مدرسه، منزل و ارتباط با سایر كودكان تاثیر گذاشته باشد . ) )سلیگمن، 5343
3 دسته مختلط - : این كودكان هردوعلائم گروه قبل خود را دارند . نشانه های رفتاری قابل مشاهده سه گروه بدین شرح است : آنان بدون هیچ فكر قبلی، دست والدین را در خیابان رها كرده و وسط خیابان میپرند بدون آنكه عواقب عملشان را فكر كرده
باشند و یا مرتباً موجب آزار دوستان و زدن آنها )به صورت یكی نمادهای پرخاشگری( میشوند . این كودكان اغلب به جای راه رفتن میدوند، بسیار جسور هستند و دست به كارهای خطرناكی مانند پریدن از روی بلندی، دست
زدن به گاز، چاقو، كبریت و... میزنند و بعد از انجام اعمال خطرناك هم عبرت نمیگیرند و مرتبا همان اعمال خطرناك را تكرار
میكنند . معمولا قادر به پیگیری دستورات نیستند كارهای خود را نیمه كاره رها میكنند و به دلیل مشكل تمركز، فراموش كار هستند و از
انجام اعمالی مانند تكلیف درسی كه نیاز به تمركز دارد پرهیز و اجتناب میكنند.این كودكان به دلیل علایم كم توجهی، وسایل مهد
كودك و یا مدرسه خود را مرتب گم میكنند و در خانه جای وسایل شخصی خود را فراموش میكنند و در مدرسه به دلیل مشكل
دارند.اشتباهات » ریاضی « و » املاء « توجه و تمركز، بیشترین مشكل را در دروس و غلط های این كودكان در دروس ریاضی و املاء
كاملا ناشی از بیدقتی آنهاست، غلطهای املایی شایع در این كودكان شامل نگذاشتن نقطه، تشدید و دندانه و سركج است و یا یك
كلمه را در یك قسمت املاء درست مینویسند و همان كلمه را ممكن است در جای دیگر اشتباه بنویسند . غلطهای ریاضی این كودكان هم ناشی از بیتوجهی است،این كودكان علایم ریاضی مانند جمع و تفریق را با هم اشتباه میكنند و یا
ممكن است راه حلی را درست بنویسند ولی در زمان نوشتن اشتباه منتقل كنند، در هر حال این كودكان از نظر معلمان، بیانضباط و
مداخله گر در صحبتهای آنان هستند،حتی ممكن است در طی ساعت مدرسه چندین بار محل كلاس را ترك كنند. مشكل اصلی این
كودكان عدم توانایی آنها در حفظ و تنظیم رفتارشان است، در نتیجه اغلب نمی توانند رفتار مناسبی كه لحظه به لحظه با شرایط
محیط هماهنگ باشد نشان دهند. خوابیدن و غذاخوردن آنها منظم نیست به نظر میرسد در همه چیز دخالت می كنند وبه مراقبت
دائمی نیاز دارند. از نظر هیجانی ثبات ندارند، بطور ناگهانی می خندند یا گریه می كنند و رفتارشان غیرقابل پیش بینی یا ارزیابی
است. سریع از كوره در میروند و نمیتوانند پیامدهای رفتارشان را پیش بینی یا ارزیابی نمایند. در فعالیتهای خطرناك شركت
می كنند و احتمال صدمه دیدن آنها زیاد است . قبل از فكر كردن عمل می كنند. قبل از پایان سئوال جواب می دهند . اشیاء را پرتاب می كنند و ناخواسته به دیگران صدمه می زنند.
پرفعالیت و پرتحرك هستند. هرلحظه در حال رفتن هستند. انگار موتوری درون بدن آنهاست كه آنها را به حركت دائمی مجبور می
كند. نمی توانند آرام بنشینند و بی قرار هستند)نلسون، 5335
تورت (Tourette) و ارتباط آن با ADHD آشنایی با تورت (Tourette) وارتباط آن با ADHD می تواند مارا با تشابهات وتمایزات رفتاری این دوگروه آشناكند.تا به
تشخیص بهتری از بیماری ADHD دست یابیم. تورت از بیماری های شایع و ارثی است كه با حركات و صداهای غیرارادی در فرد
شناخته می شود . در بسیاری از كودكانی كه دچار تورت هستند تیك تنها مشكل انطباق آنها در كلاس های درس است. با این وجود متخصصین و
پزشكان بالینی مشاهده كرده اند كه تورت با اختلالات دیگری نیز می تواند همراه باشد كه رفتار و یادگیری كودك را تحت تاثیر قرار
می دهند و خیلی وقتها این مشكلات هستند كه در موقعیت های آموزشی چالش اصلی بیماران مبتلا به تورت را تشكیل می دهند.
درصد بالایی از كودكانی كه برای درمان تورت ارجاع داده می شوند مشكلاتی در تمركز، بیش فعالی و كنترل تكانه ها )رفتارهای
ناگهانی( دارند و خیلی از مواقع این مشكلات، فعالیت های جاری دركلاس ومدرسه این بیماران رامختل می كند . درمان بیماران دچار اختلال كم توجهی بیش فعالی تورت بسیار پیچیده است چرا - كه باید به هر دو اختلال توجه داشت. تعداد نسبتا
زیادی از كودكان دچار تورت ناتوانی هایی در یادگیری دارند. مشكل هم خوانی قسمت های بینایی و حركتی آنها معمولا باعث می
شود در كارهای نوشتاری مشكلاتی ایجاد شود. برخی از بیماران در مورد انجام مراسمی خاص رفتارهای وسواسی دارند كه نمی
توانند كنترلش كنند. مثلا احساس می كنند مجبورند به خاطر خطاهایی بسیار جزئی كل كار خود را از اول انجام دهند. مراسمی كه
برخی انجام می دهند یك نوع جفت كردن است. مثلا با یك دست كاری را انجام میدهند كه دست دیگر انجام داده یا همیشه قبل از
ورود به جایی عمل لمس كردن یا پرش هایی خاص انجام می دهند. با افزایش سن ممكن است فكر كنند اگر این كارها را انجام
ندهند اتفاق بدی برای آن ها یا سایرین خواهد افتاد. از آنجا كه كودك به انجام این فعالیت ها اجبار دارد ممكن است قوانین
مدرسه در انجام آنها اختلال ایجاد كندواو بسیار ناراحت شود . تعداد نسبتا زیادی از كودكان دچار تورت ناتوانی هایی در یادگیری دارند . مشكل همخوانی قسمت های بینایی و حركتی آنها
معمولا باعث می شود در كارهای نوشتاری مشكلاتی ایجاد شود. برای بیشتر دانش آموزان مبتلا به تورت آن جنبه ای كه از همه
بیشتر در كلاس درس و مدرسه توجه را به خود جلب می كند تیك های آنهاست. واكنش معلمین به این تیك ها و نیز نگرانی سایر
دانش آموزان نسبت به این موضوع تفاوتی قابل توجه ایجاد می كند كه البته این معلمین هستند كه به عنوان افراد بالغ در زندگی
این دانش آموزان نقش مهمی خواهند داشت. این نكته نه تنها مسئولیتی جدی را در این زمینه متوجه آنها می كند بلكه فرصتی
استثنایی برای آنها می سازد تا تاثیری مثبت و مداوم بر نحوه انطباق دانش آموز دچار تورت با همسالان خود و پذیرش وی از طرف
آنها بگذارند . نکات زیرنیز برای برخورد موثر با علائم تورت در موقعیت کلاس درس حائز اهمیتند : برخی مواقع حركات و صداها ممكن است آزاردهنده یا حتی برهم زننده نظم كلاس باشند. این نكته بسیار مهم است كه به یاد داشته
باشید این حركات غیرارادی اند. پس لطفا با عصبانیت و ناراحتی واكنش نشان ندهید. البته این امر نیازمند صبر و حوصله ای از
طرف شما است. كودك دچار تورت اگر به علت رفتارش مورد بازخواست قرار بگیرد ممكن است از مدرسه بترسد یا نسبت به مسئولان
مدرسه رفتاری خصمانه پیدا كند.)برون ) هیم، 4831
علّت : این عارضه سال هاست كه شناخته شده و عوامل متعددی در ایجاد آن نقش دارند. به نظر می رسد علت آن بیشتر نقص در تكامل
سیستم اعصاب باشد. كودكان مبتلا احتمالاً در قسمتهایی از مغز كه مسئول توجّه، تمركز و تنظیم فعالیت های حركتی می باشد دچار
نقص جزئی هستند. توارث و ژنتیك در این اختلال نقش دارد. همچنین در بعضی موارد در جریان حاملگی یا زایمان یا پس از آن
صدمات جزئی به ساختمان مغز وارد می شود كه میتواند باعث این مشكل گردد . الف( عوامل محیطی : مصرف سیگار و الكل در دوران بارداری ممكن است رابطهای با ایجاد اختلال داشته باشد. مسمومیت با سرب نیز میتواند از علل این
عارضه باشد. امروزه در بیشتر رنگها سرب وجود ندارد، به همین دلیل منبع مسمومیت با سرب غالبا ساختمانهای قدیمی هستند كه
دیوارهایشان با رنگهای قدیمی رنگ شدهاند . ب( صدمات و اختلالات مغزی و تفاوتهای ساختاری : یكی از تئوریهای اولیه ایجاد عارضه، صدمات مغزی بود. كودكانی كه در اثر تصادف دچار صدمات مغزی میشوند، گاهی علایمی
مشابه اختلال )بیشفعالی و كمتوجهی ) بروز میدهند. البته درصد كمی از بچههای مبتلا به این اختلال سابقه ضربه به سر و صدمه
مغزی ناشی از آن را بروزمیدهند . قسمت جلویی مغز مسئول كنترل تفكر، رفتار و احساسات است و در استدلال كردن و حل مساله یاریمان میكند. قسمتی از جلوی
مغز كه دقیقا پشت پیشانی قرار دارد، بیش از سایر بخشها در قضاوت، رفتار و حافظه نقش دارد . این قسمت جلویی مغز در، درصد
كمی از كودكان مبتلا به )اختلال بیش فعالی وكمتوجهی ) 10% كوچكتر از بچههای دیگر است . ج( ژنتیك : )اختلال بیشفعالی وكمتوجهی( اغلب در افراد یك فامیل دیده میشود كه این مسئله نشان از نقش ژنتیك در ایجاد آن است.
آمارهانشان می دهد 11 % بستگان نزدیك كودك، مبتلا هستند، در حالی كه شیوع این اختلال در كل جامعه 1 % است. مطالعه
روی دوقلوهای همسان بهشدت نقش ژنتیك را تایید میكند. امروزه حتی میتوان بابررسی ژنهاخطرابتلای نوزاد را در آینده
مشخص نمود . د( بهمخوردن توازن شیمیایی و عصبی : سلولهای عصبی از خود موادی ترشح میكنند كه در اندیشیدن، ذخیره و پردازش اطلاعات هستند. یكی از این مواد، مادهای است
به نام دوپامین . دوپامین در كودكان بیشفعال وكمتوجه بهطور غیرطبیعی پایین است . محققین فكر میكنند كه كمتوجهی و مشكلات حافظه این
كودكان بهعلت كم بودن مقدار این ماده در مغز است. در 69 % این كودكان ژنهای كنترلكننده تولید دوپامین غیرطبیعیاند . ماده دیگری كه از سلولهای عصبی ترشح میشود و در این بیماری اهمیت دارد، استیل كولین نام دارد، كه در حافظه، توجه،
هوشیاری، ادراك، استدلال و قضاوت نقش دارد. در این كودكان مقدار این ماده نیز غیرطبیعی است.تشخیص زودرس و درمان به
موقع مانع از برچسب زدن به این كودكان میشود . اختلال تمركز در این كودكان در كارهایی كه فعالیت دائم و جدی مغزی را لازم دارد مشهودتر است. آنها ممكن است در تماشای
تلویزیون، بازی با كامپیوتر و فعالیتهای لذت بخش با كودكان دیگر تفاوتی نداشته باشند ولی در كارهایی كه فعالیت مداوم مغزی و
تمركز لازم دارد )انجام تكالیف درسی( تفاوت آنها با كودكان دیگر نمایان میشود. به نظر می رسد مغز آنها اطلاعات محیطی را
بیش از حد لازم میگیرد، یعنی در انتخاب توجه به اطلاعات ضروری و بی توجهی و حذف اطلاعات غیرضروری ضعف دارند. رعایت
قوانین منزل و مدرسه برای آنان مشكل است و برای پیروی از قوانین توجه بیشتری لازم دارند. در انجام تكالیف مدرسه، تمركز
روی درس، رعایت قوانین مدرسه و داشتن روابط اجتماعی مناسب با همكلاسی ها مشكل دارند. برای رسیدن به اهداف درازمدت
برنامه ریزی نمیكنند . اشتباهات متعارف در تشخیص بیماری
وجود علایمی از قبیل فعالیت بیش از حد، رفتارهای بیاختیار و یا كمتوجهی الزاماً به معنی وجود كمتوجهی یا كاهش تمركز نیست.
ابتدا باید ثابت شود كه رفتار كودك متناسب با سنش نیست. علایم نیز باید در سنین پایین و پیش از 3 سالگی شروع شده، حداقل
شش ماه ادامه یافته باشد. مهمتر از همه اینكه این علایم باید زندگی فرد را حداقل در دو مكان جداگانه مثل خانه، مدرسه، زمین
بازی، اجتماع و... مختل كرده باشد. در مورد كودكانی كه این علایم را بروز میدهند اما در انجام تكالیف مدرسه یا ارتباط با سایر
كودكان مشكلی ندارند،هم )اختلال كاهش تمركزو كمتوجهی( مطرح نیست . بسیار مهم است كه رفتار كودك با رفتار كودكان همسن خودش مقایسه شود و معلوم شود كه آیا این علایم در پاسخ به شرایطی خاص
ایجاد میشوند یا همیشه وجود دارند. خیلی از مواقع كودكی كه مبتلا به بیماری دیگری مثل عفونت مغز است ممكن است این علایم
را بروز دهد كه مسلما به معنی وجود )اختلال بیش فعالی و كمتوجهی( نیست . در واقع هریك از علایم گفته شده را ممكن است همه شما در كودكتان ببینید. ممكن است كودكتان علاقهاش را به بازی از دست
داده، یا دیگر رغبتی به تماشای تلویزیون نداشته باشد و یا حتی بهطور غیرقابل كنترلی، شیطنت كند. از آنجا كه كودكان طبیعی
ازنظر شخصیت، میزان انرژی و.... بسیار متفاوتند، در قدم اول باید مشخص شود. كه آیا رفتار فرزندتان متناسب سنش است یا خیر؟
كودكان كمتر از 6 سال ممكن است به علت عدم رشد كافی، این علایم را نشان دهند كه جزئی از سیر طبیعی رشد آنهاست. )اختلال
بیشفعالی وكمتوجهی( بیشتر بین 51 6 سالگی و توسط كسانی كه ساعات - زیادی با كودك تماس دارند مثل والدین و معلمین
تشخیص داده میشود، البته پس از آن مراجعه به یك پزشك جهت تایید تشخیص الزامی است. چرا كه روانپزشكان كودك و نوجوان
پزشكانی هستند كه در زمینه این بیماری تبحر دارند . تاثیر درونی اجتماع وخانواده بر رفتار کودکان
رفتار كودكان روی عملكرد آنها در خانواده، اجتماع مردم و مدرسه تأثیر سوء می گذارد و باعث واكنش های منفی اطرافیان،
خانواده،كاركنان مدرسه و همسالان می شود. این رفتارها مشكلات جدی در مدرسه و اجتماع ایجاد میكند و باعث كاهش اعتماد به
نفس و احساس بی كفایتی میگردد. ممكن است آنها از مدرسه و اجتماع متنفر گردند . كودكان طبیعی به خاطر رفتارهای مناسب و موفقیتهای تحصیلی و اجتماعی زمینه زیادی برای تشویق شدن دارند و همین تشویقها
موجب پرورش اعتماد به نفس و عزت نفس در آنها میشود ولی كودكان دچار ADHD كمتر به این موفقیتها دسترسی پیدا
میكنند. كودكان ADHD ممكن است به صورت ثانویه دچار اختلالات ارتباطی، مشكلات تحصیلی، اضطراب و افسردگی شوند . روش های درمانی
رفتار درمانى مكمل اصلى دارودرمانى به ویژه در كوتاه مدت در درمان بیش فعالی و كاستی های توجه است . چند پژوهشگر این تكنیكها را برای كاهش رفتارهای مشكل آفرین این كودكان به كار برده اند، برای مثال منحرف كردن توجه
كودك ازبرخی رفتارها و به طور همزمان، افزایش دادن مقدار زمانی كه توجه می كند. برای مثال در یك مورد، بعداز اینكه دقیقاً
مشخص كردند یك پسر 9 ساله تا چه اندازه ای بیش فعال است، براى هر 59 ثانیه اى كه آرام مى نشست، به او برای آرام نشستن
جایزه مى دادند اولین جلسه ى آزمایشى فقط پنج دقیقه طول كشید. اما تا جلسه ى هشتم بیش فعالى او متوقف شد. در پیگیرى
چهار ماهه او، معلمش گفت او نه تنها آرامتر شده است، بلكه در خواندن و دوست یابى نیز پیشرفت كرده است . بنابراین استفاده ى مستقیم از توجه و تقویت كننده هاى ملموس درصورتى كه به صورت منظم به كار گرفته شوند، مى تواند تغییرات
سریع و معنى دار ایجاد كند. سؤال مهمى كه در اینجا مطرح است این است كه آیا رفتار درمانى به اندازه دارو درمانى مؤثر است یا
خیر؟ یافته هاى تحقیقاتى كه این دو شیوه را با هم مقایسه كرده اند بیان مى كنند كه دارو درمانی مؤثر است . اما نتایج دیگری همچنین نشان مىدهند كه تركیب دارو درمانى و رفتار درمانى موثرترین درمان در كاهش مشكلات رفتارى است . انواع روش های درمانی
-5 آموزش والدین
-1 آموزش مربیان كودك
3 رژیم - غذایی
8 درمان دارویی -
آموزش والدین و مربیان بخش مهمی از درمان را تشكیل می دهد و شامل دو بخش است؛
الف( آموزش برای شناخت بیماری
ب( آموزش برای بكارگیری روش های درمانی
1(آموزش والدین
والدین باید این اختلال را به عنوان یك نقص خفیف در مراحل اولیه رشد مغز دانسته و به كودك خود به دید كودكی تنبل، نافرمان،
شرور و فضول كه اگر بخواهد می تواند رفتاری طبیعی داشته باشد نگاه نكنند، بلكه او را كودكی بدانند كه تلاش می كند با ناتوانی
خود كه خارج از كنترلش است، كنار بیاید . والدین باید راههای دیگری برای تشویق، تقویت اعتماد به نفس و ایجاد احساس موفقیت در كودكشان بیابند . فعالیت ورزشی، هنری، فنی، اجتماعی می تواند فرصت هایی برای نمایان كردن توانائیهای این كودكان ایجاد نماید. این فعالیت
ها بالطبع تشویق بیشتری به دنبال داشته و می تواند آثار منفی حاصل از تجربه های بد قبلی )شكست ها، طرد شدگی، تنبیه ها و...(
را بكاهد و جایگزین آن گردد . البته والدین نباید تصور كنند كه كودكانشان به دلیل این ناراحتی مسؤول اعمال نامطلوب و خلاف خود نیستند، بلكه كودك می باید
اینگونه رفتارها را جبران كند . برای اینكه كودكان قوانین را بیاموزند و از آن پیروی نمایند لازم است قوانین را برای آنها واضح تر، در فواصل كمتر و دفعات بیشتر
بیان كنیم و سیستم تشویق و تنبیه قوی تری را با آن همراه نماییم . برخورد مناسب با این كودكان به زمان، پشتكار، كوشش، مداومت و همكاری و هماهنگی زیادی نیاز دارد و به همین دلیل مربیان و
والدین باید همواره روحیهای با نشاط، شاداب، طنزپرداز و شوخ طبع را در خود حفظ نمایند
با دانستن مطالب زیر می توان به كنترل رفتارهای مورداشاره دست یافت : الف( کاهش محرکهای مزاحم : جلوگیری از پرخاشگری: اگر به این نكته توجه داشته باشیم كه فرزندان ما از خود ما الگو میگیرند و در واقع آنها آینه ما خواهند
بود مسلماً سعی خواهیم كرد تا بهترین و مفیدترین نقشها را در منزل ایفا و اجرا كنیم. پس بیاییم شیوه صحیح رفتارمان را برای
تربیت فرزندمان از جزئیترین رفتارها شروع كنیم .  در حضور او در جو خانوادگی با صدای بلند صحبت نكنیم، با صدای بلند او را خطاب نكنیم، داد و بیداد نكنیم و فریاد نكشیم. در
حضور او از دعوا كردن بپرهیزیم، به همدیگر طعنه نزنیم، الفاظ نادرست و ناپسند را در منزل بكار نبریم، توهین آمیز و غرض دار در
حضور او صحبت نكنیم .
 در حضور او با همدیگر مهربانی كنیم، صمیمیت و صداقت را به او بیاموزیم تا او خود را با محیط آرام و مهربانی مأنوس سازد . ب( جلوگیری از خشونت :  لازم است حتیالامكان در حضور كودكانمان عصبی نشویم و مضطرب نباشیم . نگرانیهایمان را بروز ندهیم و حتی چهره خود را برانگیخته نسازیم .  خشك و رسمی برخورد نكنیم .  ابداً درگیری فیزیكی درحضور او نداشته باشیم زیرا خشونت روح و روان كودك شما را می آزارد و آیندهی او را با مشكل روبرو
میسازد . درست است كه شما پدر و مادر عزیز از سر كار برگشتهاید. خسته و احتیاج به استراحت دارید و در همان زمان كودكتان با شلوغ
كردن سرگرم بازی است و از شما نیز انتظاربازی دارد . شما به جای استفاده از الفاظ خشن و برخورد كردن با او با خوشرویی و استدلال از او بخواهید كه فعلاً سرگرم بازی و كار دیگری
شود تا شما استراحت كنید. به او قول بدهید كه بعد از استراحتتان حتماً با او بازی خواهید كرد و حتماً به قول خود عمل كنید . ج( پرهیز از جو ناملایم : پدران و مادران عزیز، باید توجه داشته باشند كه اگر با همدیگر اختلافاتی دارند، اختلافات را در حضور فرزندانشان
بازگوننمایند.در حضور آنان نباید كنایهآمیز با هم برخورد نمایند هیچكدام نباید نكات منفی دیگری را برای كودكشان بازگو كند .  كوتاهیهای همدیگر را برای فرزندتان سهوی و اتفاقی جلوه دهید و نكات منفی یكدیگر را توجیه مثبت نمایید و دیگری را از
برچسبهای منفی كه فرزندتان نسبت به شما داشته مبرا و تبرئه سازید .  در حضور فرزندتان دعوا نكنید.حتی اگر به ظاهر شده نشان دهید كه با همدیگر مشكلی ندارید و صمیمی هستید . د( تقویت دامنه توجه كودكان : مثلاً خوب گوش دادن را به آنها بیاموزیم با مثالی موضوع را بیان می كنیم : مثلاً درزمانی كه پدر و یا مادر و یا یكی از بزرگترها درحال صحبت كردن است وكودك شما درحال بازی كردن او را صدا كنید و با
منطق و دلیل و زبان خوش به او بگویید : ( كاردرستی نیست درزمانی كه بزرگتری صحبت میكند به حرفهایش بی توجه باشی ) ( آیا شما دوست دارید كه در زمانی كه صحبت میكنید دیگران با تو اینچنین كنند .) )موضوع مهمتر اینكه صحبتهای او میتواند برای شما مفید باشد و درآینده بتوانی از آنها استفاده كنی .)  با مثال زدن یكی از افراد شناخته شده كه فرزندتان بدان علاقه دارد و فرد مثبت و تحصیل كردهای است مطلب را بهتر بیان كنید .  به وسیله وعده پاداش و تشویق، انگیزه او را برای)خوب شنیدن،خوب دیدن( بالا برد و بعد او را آزمایش كرد و بدین وسیله به
میزان درك و توجه او پی برد .  این كودكان لازم است بیاموزند كه چگونه با كمك دیگران حواس پرتیها و آشفتگیهای ذهنی خود را به حداقل برسانند . ه( ایجاد محرک های قوی
)4 داشتن صبر و حوصله از سوی والدین
)1 ابراز علاقه و موفقیت تحصیلی دانش آموز
گاه پیش آمده كه موضوعی را به كودكتان میگویید : اما او با بی توجهی و سر به هوایی به حرف شما، به كار خود می پردازد برای دومین بار و حتی چندمین بار میگویید و او اهمیت
نمیدهد و شما نیز فراموش میكنید در صورتیكه عكسالعملهای فرزندان شما نباید باعث گردد تا با بیحوصلگی میدان را خالی
كنید و كوتاه بیایید بلكه لازم است با دقت و حوصله و شادابی و حتی با استفاده از روشهای كودكانه و بازی موضوع را به او تفهیم
كنیدو زمینه رضایت بخشی را برای او فراهم آورید تا با ایجاد انگیزه و خاطره خوشی از آن صحنه به درك و فهم خود در پذیرش
موضوعات بپردازد . والدین عزیز نباید نسبت به وضع تحصیلی فرزندانتان بیتفاوت باشید . مثلاً زمانیكه فرزندانتان با شادی تمام موفّقیّت بالای خود را به شما نشان میدهند با استقبال و خوشروئی و تشویق از موفّقیّتی كه او
گرفته اظهار خوشنودی نمایید. اما زمانیكه موفّقیّتی كسب نكرده به سركوب، تحقیر و سرزنش او نپردازید . بلكه با تشویق كلامی و
ایجاد انگیزه و امیدواری او را به كسب موفّقیّتها در آینده كمك كرده و متوجّه باشید كه نباید همسالان را به رخ آنها بكشید زیرا
این مسئله به جای اینكه سازنده باشد، مخرب است . 2(موزش مربیان
از آنجا که معلمین با کودکان زیادی سروکار دارند، راحتتر میتوانند متوجه غیرطبیعی بودن فعالیت یا کمتوجهی کودک شده و
بیماری کودک را تشخیص دهند . به محض شك به این اختلال، سریعا کودک را باهماهنگی خانواده به روانپزشك ارجاع دهید. هوشیاری شما در این زمینه میتواند
آینده کودک را دگرگون سازد . برای شك کردن به این اختلال باید به فکر آن باشید. که در هر کلاس 52 نفره دوره ابتدایی ممکن است یك کودک به این بیماری
مبتلا باشد . تمام کودکان مبتلا الزاما بیشفعال نیستند بنابراین تنها به کودکان پر جنبوجوش توجه نکنید. کودک ممکن است تنها کمتوجه باشد
و حین درس مرتبا بخوابد. تشخیص این کودکان مشکل است. آینده این کودکان در گرو هوشیاری شماست . مقررات ساده و مشخصی برای کلاس وضع کنید. نظم حاکم بر کلاس به شکلگیری توانمندیهای این کودکان کمك میکند. در
صورت امکان از خطاهای کوچك چشمپوشی کنید. به دانشآموزان بیشفعالوکمتوجه زمان کافی برای پاسخدهی بدهید. برخی از
دانشآموزان تحلیل ذهنیشان کند است.بنابراین بیشتر از آنچه که فکر میکنید کافی است، به آنها زمان بدهید. بخاطر داشته باشید
که این کودکان در خواندن یا نوشتن مشکل دارند. این کودکان نیاز دارند که وسط کلاسهای طولانی یا امتحان تنفسی داشته
باشند. برای اینکار میتوانید سوِالات امتحانی را در چند مرحله به آنها بدهید. به این کودکان اجازه دهید که درصورت نیاز از جای
خود برخیزند. کمك کنید که بتوانند تخمین بزنند کارشان چقدر طول خواهد کشید. این مهارت مهمی برای آینده آنهاست . تا حد امکان درس را مفرح تدریس کنید. علاقمندی کودک به درس مانع تشدید کمتوجهی او خواهد شد . از حرکات دست و چهره و وسایل کمك آموزشی برای تدریس استفاده کنید . درس را تکرار کنید. تکرار کنید! تکرار کنید ! در برخورد با این کودکان صبور و منعطف باشید . دانشآموزان اغلب میترسند که کمك بخواهند، باید آنها را به این کار تشویق کنید. لبخند شما، تماس چشمیتان، ایستادن کنار
دانشآموز، پائین آمدن تا قد دانشآموز مواردی هستند که به ارتباطتان با دانشآموز کمك میکننددرضمن باید مراقب بودکه
کودک به کمك شما یا سایر دانشآموزان وابسته شود . هرگز اجازه ندهید که کودک مبتلا به بیشفعالی وکمتوجهی دارویش را مقابل سایر دانشآموزان بخورد . همه کودکان بیشفعال و بیتوجه یك مشکل ندارند . ممکن است یکی در شروع کار مشکل داشته باشد و دیگری در خاتمه کار، برای
کمك به دانشآموزتان مشخص کنید که چه مشکلی دارد . بخاطر بسپارید که آینده این کودکان به آگاهی و احساس مسئولیت شما وابسته است )سلیگمن؛ 783۷ )
الف(آموزش تفکر قبل از انجام کار به کودکان
کودکان ودانشآموزان مبتلا به کمبود توجه نیز می بایست همزمان مورد توجه اصلاح ودرمان قرار گیرند .  آنها باید بیاموزند که قبل از ارائه پاسخ به هرسوالی و یا شروع به انجام هرکاری لازم است ابتدا تأمل و فکر نمایند. بالطبع برای
ایجاد چنین نگرش مثبت و عادت مطلوبی دراین قبیل کودکان لازم است این امر بانظارت مستمر والدین و آموزگاران صورت پذیرد،
رعایت این مسئله از سوی آموزگاران باعث میگردد تا کودک به این موضوع عادت کند و در واقع با تقویت خود انضباطی و
خویشتن داری رفتار مثبت در او تقویت شود . ب( استفاده از ابزارهای آموزشی : بهتر است آموزگاران برای کودکانشان که در توجه داشتن با مشکلاتی روبرو هستند برای یادگیری وآموزش مطالب از وسایل کمك
آموزشی استفاده نمایید.استفاده از این وسایل درک و فهم کودک را نسبت به موضوع بیشتر میکند . ج(توصیه های کاربردی در مدرسه
7 همواره تأثیر درمان دارویی کودک را زیر نظر داشته - باشید . 5 توصیههای مربوط به تکالیف خانه و کلاس را ساده و تکرار کنید - . -8 توصیهها را هم به شکل دیداری و هم به شکل شفاهی مطرح کنید . 4 در صورت لزوم، - تغییراتی در امتحان ایجاد کنید . 2 انتظارات خود را به روشنی بیان کنید و به - کودک، پاداش فوری بدهید . -6 از راهکارهای مدیریت رفتاری استفاده کنید، به ویژه پاداش مثبت برای کودک ایجاد کنید . -۷ آموزش را به تجارب زندگی واقعی ربط دهید)بستن بند کفش، جمع اعداد همراه با نمایش خرید(
3 ز برنامههای کامپیوتری - آموزشی همراه با بازی، استفاده کنید
- ( 9 تکالیف را به بخشهای کوچك تقسیم کنید ( ) )سانتراک ؛ 783۷
8 رژیم غذایی -
در سال 5031 پزشكی محقق به نام فایندگلد كه علاقهمند به آلرژی بود كتابی به نام ))چرا كودك شما بیش از حد پر تحرك
است((منتشر كرد كه موجب شد مناقشههای زیادی دراین باره درگیرد و دربارهی اثرات رژیم غذایی بر تحرك بیش از حد بررسیها
انجام شود . فایندگلد اظهار داشت كه غذاهای حاوی رنگها و طعمهای مصنوعی و مواد نگهدارنده و خوراكیهایی كه به طور طبیعی نمك
اسید سالیسیلیك تولید میكنند مثل )زردآلو، آلو، گوجهفرنگی و خیار( با تحرك بیش از حد پیوند دارند وی ادعا كرد كه 11 % تا
19 % كودكان بیش از حد پرتحرك و مبتلا به ناتوانیهای یادگیری در برابر حذف این مواد واكنش مطلوب نشان دادند . توصیه های دیگری نیز دربرنامه غذایی این كودكان كه كنترل علایم درآنها اثبات شده به شرح زیر است . 5 حذف غذاهای آماده و نوشابه -
-1 كاهش مصرف شیرینیجات
3 افزایش غذاهای حاوی میوه و سبزیجات -
-8 افزایش آهن دربرنامه ) غذایی) نلسون، 5335
4 درمان - دارویی
• درمان ADHD متنوع است. بهبودی در صورت وقوع معمولاً بین 75 تا 5۲ سالگی رخ میدهد و بهبودی قبل از 75 سالگی نادر
است. گاهی علائم در بلوغ بهبود یافته، گاهی نیز تا بزرگسالی ادامه مییابد .
• با افزایش سن پرتحرکی کمتر شده ولی اختلال تمرکز و رفتارهای ناگهانی میتواند باقی بماند. در 72 تا 6۲ درصد موارد علائم
همراه با افزایش سن ادامه مییابد. بدون درمان تنها یك سوم تا نصف کودکان دچار ADHD میتوانند با علائم خود در زندگی
سازگار و منطبق باشند و بقیه مستعد بروز مشکلات ثانویه خواهند بود . • پژوهش نشان میدهند که 32 تا 9۲ درصد کودکان مبتلا به ADHD ، داروهای محرکی نظیر ریتالین، برای کنترل رفتارهایشان
مصرف میکنند. تنها پس از بررسی کامل کودک، که معاینه جسمانی را نیز شامل میشود، میتوان برای کودک دارو تجویز کرد.
ابتدا مقدار اندکی از دارو، به صورت آزمایشی و برای بررسی اثرات آن، به کودک داده میشود. اگر این مقدار برای کودک قابل
تحمل بود، دارو را میتوان افزایش داد . • پژوهشگران معتقدند که آمیزهای از درمان دارویی و مدیریت رفتاری، در بهبود رفتار کودکان مبتلا به ADHD تأثیر مطلوب دارد
و برخی معتقدند که پزشکان در تجویز داروهای محرک برای کودکان مبتلا به انواع خفیف ADHD ، شتاب میکنند. معلّمان با
مشاهده خوابآلودگی و گیجی در کودکان میتوانند پی به زیاد بودن مقدار دارو ببرند. گاه معلّمان، به ویژه در مورد
دانشآموزان ابتدایی، مراقب درمان دارویی کودک در مدرسه هستند. معلّمان و خانوادهها باید به کودک بفهمانند که درمان
دارویی جوابگوی تمام مشکلات تحصیلی آنان نیست. کودکان مبتلا به ADHD باید به پذیرفتن مسئولیت در قبال رفتارهایشان و در
کنار آن به درمان دارویی که میتواند کارساز باشد، تشویق شوند . منابع : 4 سانتراک،روانشناسی تربیتی، مترجمان: سعیدی عراقچی، دانشفر، نشر مؤسّسه - فرهنگی رسا 4831
2 سلیگمن مارتین، آسیب شناسى روانى، مترجمان رستمى،طهماسبى، - نشر: تهران: تبلور، 4831
8 نلسون،ریتاویکس،ایزرایل،الن سی،اختلالهای رفتاری - کودکان،ترجمه منشی طوسی،نشر آستان قدس، 4814
-1 برون هیم، سوزان، سندرم تورت،با دانش آموزی که تیک دارد چگونه رفتار کنم، ترجمه: ارشیا صدیق،، 4831
5 سایت - انجمن روانپزشکی کودک و نوجوان ایران
- http://www.salamatiran.com/salamatiran/index2.asp?t=1&d=5 6
-http://www.salamat.ir/index1.asp?t=1#1 -7 1
معرفی سایت های مفید خارجی در باره بیش فعالی کودکان و بزرگسالان
http://my.webmd.com/medical_information/condition_centers/add_adhd/default.htm تالار بزرگسالان بیش فعال
http://boards.webmd.com/webx?14@778.eyvAadOOtWT.0@.5987f3f8 تالار اختلالات شخصیتی بیماران ADHD http://boards.webmd.com/webx?14@828.5yZIaesttMN.0@.599ce0c1 سایت اطلاع رسانی برای بزرگسالان بیش فعال
http://www.adhd.com/index.jsp تالار گفتمان در باره بیش فعالی بزرگسالان
http://www.adhdnews.com/forum/default.asp جد




نوع مطلب :
برچسب ها : اختلالات یادگیری،
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 28 اردیبهشت 1395
سه شنبه 28 اردیبهشت 1395 05:52 ق.ظ
تشکر
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
کد حباب و قلب